Dünyanın gözü bu seçimlerde! Netanyahu gidecek mi?

İsrail'de 27 Ekim Salı günü yapılacak genel seçimler öncesinde yayımlanan kamuoyu yoklamaları, sandıktan derin bir koalisyon belirsizliği ve yeni bir siyasi kriz tablosu çıkacağına işaret ediyor. İsrail, Gazze, Lübnan ve Suriye'deki saldırılarını artırmış durumda. İran'a ise yeniden saldırma planları yapıyor. Ülke, bölgesel çatışmaların gölgesinde sandık başına gidiyor.

38 Yıl Sonra İlk Kez Seçimler Zamanında Yapılıyor

İsrail'de 1988'den bu yana ilk kez bir meclisin 4 yıllık yasal görev süresini doldurmasıyla seçimler zamanında yapılıyor. Seçimlerde kayıtlı 7,3 milyon seçmen oy kullanacak. Bu seçmen kitlesinin yaklaşık yüzde 17'sini İsrail vatandaşı Filistinliler oluşturuyor. Yüzde 3,25'lik seçim barajının uygulandığı ve meclise girebilmek için en az 4 sandalye kazanılması gereken 120 sandalyeli parlamentoda, hükümeti kurabilmek için asgari 61 sandalyelik salt çoğunluğun sağlanması şart koşuluyor. Seçim pusulasında ise meclise girmek için mücadele veren toplam 38 parti ve ittifak yer alıyor.

Netanyahu'nun Sağ Bloku Gerilemede

Kamuoyu araştırmaları, 2022 yılındaki seçimlerde 64 sandalyeyle iktidara gelen Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ koalisyonun ciddi bir gerileme içinde olduğunu ortaya koyuyor. 2022'de 32 milletvekili çıkaran Netanyahu'nun partisi Likud son anketlerde 21 sandalyeye kadar geriledi. Koalisyon ortaklarından Şas 8, Yahudi Gücü 8, Birleşik Tevrat Yahudiliği (UTJ) 7 ve Dini Siyonizm 7 sandalyede kalıyor. Böylece iktidar bloğunun toplam gücü 51 vekile düşüyor. İsrail basınına yansıyan son Maariv anketinde bu erimenin devam ettiği ve iktidar bloğunun 48 sandalyeye kadar indiği görülüyor.

Muhalefet Bloku 55 Sandalyeye Ulaşıyor

2022 seçimlerinde 56 milletvekili çıkaran muhalefet bloku, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi'nin 24, Naftali Bennett ve Yair Lapid ortaklığındaki Birlikte ittifakının 14, Demokratlar partisinin 9 ve İsrail Evimiz partisinin 8 sandalye kazanmasıyla toplamda 55 milletvekiline ulaşıyor. Maariv araştırmasında muhalefetin sandalye sayısı 54 olarak kaydedildi. Başbakanlık anketlerinde de katılımcıların yüzde 49'u Eisenkot'u, yüzde 41'i ise Netanyahu'yu tercih ediyor. Hangi bloğa destek vereceği bilinmeyen Yedek Partisi'nin ise seçim barajını aşarak 4 sandalye kazanacağı belirtiliyor.

Filistinlileri Temsil Eden Partiler Kilit Rolde

Açıklanan tüm veriler, 120 sandalyeli mecliste her iki bloğun da hükümeti kurmak için zorunlu olan 61 sandalye sayısının oldukça gerisinde kaldığını ortaya koyuyor. İki ana kutbun da çoğunluğu sağlayamadığı bu tabloda, mecliste toplam 14 sandalye kazanması öngörülen İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler kritik bir rol üstleniyor. Anketlerde Hadaş, Balad ve Ta'al ortaklığından oluşan Ortak Liste'nin 9, Mansur Abbas liderliğindeki Raam'ın ise 5 sandalye çıkaracağı hesaplanıyor. 2021 yılında hükümete katılarak İsrail tarihinde bir ilke imza atan Raam, listesinin ikinci sırasına Yahudi eski bir emniyet müdürü olan Yoav Segalovitz'i alarak yeniden koalisyona girmeye açık olduğunu belirtiyor. Seküler çizgideki Ortak Liste ise güvenoyu süreçlerinde dışarıdan bir güvenlik ağı sunabileceğini ifade ediyor.

Hükümet Kurulamazsa Süreç Nasıl İşleyecek?

Sandıktan mutlak çoğunluğun çıkmaması durumunda hükümet kurma süreci doğrudan yasal takvime göre işleyecek. Resmi sonuçların ilan edilmesinin ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, meclise giren partilerin temsilcileriyle görüşerek hükümeti kurma şansı en yüksek olan lidere görevi verecek. Görevlendirilen başbakan adayına koalisyon protokolünü hazırlaması için 28 günlük yasal süre tanınacak. Söz konusu süre zarfında 61 sandalyelik çoğunluk sağlanamazsa Cumhurbaşkanı yetkiyi meclisteki ikinci bir isme devredebilecek ya da adayın belirlenmesini doğrudan Meclis'e bırakabilecek. Parlamento içerisinden üçüncü bir adayın da hükümeti kuramaması durumunda ise Meclis kendini feshedecek ve İsrail yeniden sandık başına gitmek zorunda kalacak. İsrail, 2019 ile 2022 arasında koalisyon anlaşmazlıkları sebebiyle art arda beş kez erken genel seçime gitmişti.