Doğu Akdeniz’de AB’nin çifte standart tepkisi! Türkiye-Libya mutabakatı Brüksel’i rahatsız etti

Libya Temsilciler Meclisinin, Türkiye ile 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakatı oy birliğiyle onaylaması, Doğu Akdeniz'de yeni bir diplomatik tartışmayı beraberinde getirdi. Avrupa Birliği (AB) yönetiminin karara tepki göstererek Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ne (GKRY) destek vermesi, Brüksel'in Libya'nın egemenlik haklarına yaklaşımı üzerinden çifte standart eleştirilerini yeniden gündeme taşıdı.

LİBYA'NIN KARARINA BRÜKSEL'DEN TEPKİ

Libya Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması mutabakatını oy birliğiyle kabul etti. Kararın ardından Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ortak açıklama yayımladı.

Açıklamada, Libya Meclisinin kararından "derin üzüntü" duyulduğu ifade edildi. AB yönetimi, mutabakatın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ve deniz hukukuna aykırı olduğunu ileri sürerek anlaşmayı "geçersiz ve hükümsüz" olarak nitelendirdi. Brüksel ayrıca Yunanistan ve GKRY ile dayanışma mesajı verdi.

AB'nin tutumu, Libya'ya dış müdahaleye karşı olduğunu açıklayan Brüksel'in, Libya Meclisinin aldığı karara yönelik yaklaşımı nedeniyle tartışmalara yol açtı.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen

VON DER LEYEN'İN TÜRKİYE'YE İLİŞKİN SÖZLERİ YENİDEN GÜNDEMDE

Von der Leyen, daha önce de "Avrupa'nın Rus, Türk veya Çin etkisine bırakılmaması" gerektiğini söylemişti. Türkiye'yi Rusya ve Çin ile birlikte Avrupa açısından uzak tutulması gereken bir etki unsuru olarak sıralayan bu sözler, Leyen'in Türkiye'ye yönelik karşıt yaklaşımının önceki örneklerinden biri olmuştu.

DIŞ MÜDAHALEYE KARŞILAR AMA LİBYA'NIN KARARINI HEDEF ALIYORLAR

AB'nin aynı açıklamada Libya'ya dış müdahaleye karşı olduğunu savunması dikkat çekti. Brüksel, bir yandan bu ilkeyi öne sürerken diğer yandan Libya Meclisinin ülkenin denizlerdeki hak ve çıkarlarına ilişkin aldığı kararı hedef aldı.

Libya'nın iradesine saygı gösterilmesi gerektiğini savunan AB'nin, Türkiye ile iş birliği söz konusu olduğunda Yunanistan ve GKRY'nin itirazlarını öncelemesi, çifte standart tartışmasını yeniden gündeme getirdi.

ANKARA'DAN MUTABAKATA DESTEK

Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisinin kararını memnuniyetle karşıladı. Bakanlık açıklamasında, 2019'dan bu yana yürürlükte olan mutabakatın uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkeleri temelinde Türkiye ile Libya'nın karşılıklı hak ve menfaatlerini gözettiği vurgulandı.

Mutabakatın iki ülke arasındaki iş birliğinin derinleşmesine katkı sağladığı belirtilirken, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın da Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ve Libya Ulusal Ordusu Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter ile telefon görüşmeleri gerçekleştirdiği aktarıldı. Fidan'ın, Meclisin kararı dolayısıyla Libyalı yetkililere teşekkür ettiği bildirildi.

LİBYA'DA FARKLI AKTÖRLERDEN MUTABAKATA DESTEK

Libya'daki farklı siyasi ve askeri aktörler de Türkiye ile imzalanan mutabakata destek açıklamalarında bulundu.

Saddam Hafter, anlaşmanın Libya'nın Akdeniz'deki haklarını ve ekonomik çıkarlarını koruyacağını belirterek Türkiye ile ilişkilerin geliştirilmesinin uzun vadeli ortaklıklar ve bölgesel iş birliği açısından fırsatlar oluşturacağını ifade etti.

Libya Devlet Yüksek Konseyi de Meclisin kararını ülkenin denizlerdeki egemenlik haklarının ve ulusal çıkarlarının korunması açısından olumlu bir adım olarak değerlendirdi. Konsey, Türkiye ile karşılıklı çıkar ve saygı temelinde iş birliğinin güçlendirilmesini desteklediğini bildirdi.

Libyalı milletvekili Tarek el-Ceruşi ise mutabakatın bazı ülkeleri rahatsız edebileceğini ancak Libya'nın ulusal çıkarlarının öncelikli olduğunu vurguladı.

ATİNA VE GKRY'DEN İTİRAZ

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Türkiye-Libya mutabakatının uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu ve bölgedeki ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ileri sürdü. Atina, Türkiye ile Libya'nın deniz sınırlandırmasını haklı çıkaracak karşılıklı veya komşu kıyılara sahip olmadığını savunarak Libya'ya Doğu Akdeniz'de istikrarı bozacağını öne sürdüğü adımlardan kaçınma çağrısı yaptı.

GKRY yönetimi de benzer gerekçelerle Libya Meclisinin kararına karşı çıktı. Ankara ve Libya'daki destekçileri mutabakatın iki ülkenin denizlerdeki hak ve çıkarlarını koruduğunu vurgularken, AB'nin Atina ve GKRY ile aynı yönde açıklama yapması Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları tartışmasını yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.