Marmara depreminde fay tartışması yeniden gündemde

Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, CNN Türk’te yaptığı değerlendirmede Ana Marmara Fayı’nın 125 kilometre boyunca tek ve bütün bir fay olarak ele alınamayacağını söyledi. Bektaş’a göre fay, uzunluğu ve derinliği boyunca aynı ölçüde kilitlenmeyen parçalı bir kırılma yapısına sahip.

Bu yapının fayın her bölümünde aynı miktarda deprem enerjisi birikmediğine işaret ettiğini belirten Bektaş, özellikle Batı ve Orta Marmara’daki segmentlere dikkat çekti.

Bektaş, son dönemdeki bilimsel çalışmaların söz konusu kesimlerde fayların tamamen kilitli kalmadığını ve enerji harcadığını gösterdiğini ifade etti. Bunun biriken stresi ve olası depremin büyüklüğünü sınırlayan bir unsur olabileceğini söyledi.

Bektaş, doğadaki süreçlerin kesin biçimde öngörülemeyeceğini de vurgulayarak büyük deprem ihtimalinin tamamen ortadan kalktığının söylenemeyeceğini belirtti. Bektaş, “İhtimali tamamen engelliyor demek yerine, büyük deprem olasılığını çok zayıflatıyor demek daha doğru” ifadelerini kullandı.

Naci Görür 7’nin üzerinde depreme işaret etti

Bilim Akademisi Üyesi Yer Bilimci Prof. Dr. Naci Görür ise Marmara için farklı bir değerlendirme ortaya koydu. Görür, özellikle Adalar ve Kumburgaz faylarına dikkat çekerek bölgede 7’nin üzerinde büyüklükte deprem beklendiğini söyledi.

Görür’ün aktardığı verilere göre Marmara’nın doğusundaki Adalar Fayı yaklaşık 45 kilometre, Yeşilköy açıklarından Silivri açıklarına uzanan Kumburgaz Fayı ise yaklaşık 65 kilometre uzunluğa sahip.

Adalar Fayı’nın tek başına kırılması durumunda 6’lar seviyesinde bir deprem meydana gelebileceğini belirten Görür, Kumburgaz Fayı için yaklaşık 7,2 büyüklüğünü dile getirdi. Görür, iki fayın birlikte kırılması halinde büyüklüğün 7,6 seviyesine ulaşabileceğini ifade etti.

Görür, Marmara’daki deprem beklentisine ilişkin değerlendirmesinde, “Bu depremi yakın zamanda ve 7’den büyük olmasını bekliyoruz” dedi.

Okan Tüysüz 7,2-7,3 büyüklüğüne dikkat çekti

Bilim Akademisi Üyesi Prof. Dr. Okan Tüysüz de Marmara’da 17 Ağustos 1999 depreminden bu yana büyük bir deprem beklendiğini belirtti. Tüysüz, özellikle Silivri ile İzmit Körfezi’nin girişi arasındaki fay segmentlerinin üzerinde durdu.

Tüysüz, bu kesimlerde meydana gelebilecek kırılmanın yaklaşık 7,2-7,3 büyüklüğünde bir deprem oluşturabileceğinin öngörüldüğünü söyledi. Böyle bir kırılmanın etkisinin yalnızca fayın yakın çevresiyle sınırlı kalmayacağını, Marmara Bölgesi genelinde hissedilebileceğini ifade etti.

Depremin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine ilişkin tartışmaların yanında hazırlık çalışmalarına odaklanılması gerektiğini belirten Tüysüz, Marmara çevresindeki nüfus ve sanayi yoğunluğunun tarihsel dönemlere göre önemli ölçüde arttığını kaydetti.

İstanbul’da yaklaşık 19 bin bina yüksek risk grubunda

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) Hızlı Tarama çalışmaları, kentte incelenen yapıların risk durumuna ilişkin verileri de ortaya koydu. Vatandaşların başvuruları doğrultusunda Temmuz 2020 ile Temmuz 2026 arasında 40 bin bina incelendi.

İncelemelerde 10 bin 432 bina yüksek, 8 bin 368 bina ise çok yüksek riskli olarak sınıflandırıldı. Böylece iki kategoride yer alan bina sayısı 18 bin 800’e ulaştı.

Verilere göre incelenen yaklaşık her iki yapıdan biri D veya E sınıfında yer aldı. Öncelikli gruptaki 2 bin 330 binanın yıkımı gerçekleştirilirken 612 bina hakkında resmi işlem başlatıldı.

İBB’nin 39 ilçeyi kapsayan verilerinde en yüksek risk oranı yüzde 19,07 ile Avcılar’da kaydedildi. Avcılar’ı yüzde 14,59 ile Zeytinburnu ve yüzde 8,34 ile Bağcılar izledi.

Marmara’daki fayların kırılma davranışına ilişkin bilimsel görüşler farklılaşırken, olası depremin büyüklüğü ve segmentlerin birlikte kırılma ihtimali araştırmaların odağındaki başlıklar arasında bulunuyor. İstanbul açısından yapı stokunun güçlendirilmesi ve riskli yapıların dönüşümüne ilişkin çalışmalar ise deprem hazırlığının temel unsurları arasında yer alıyor.