Helen Yayı deprem senaryosunda Türkiye için yeni bulgular
Helen Yayı deprem senaryosunda Türkiye için yeni bulgular
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Ege Denizi'ndeki Helen Yayı'nın tamamen kırılması durumunda Türkiye'de oluşabilecek sarsıntı ve hasar etkilerini değerlendirdi. Geliştirdikleri otomatik hasar belirleme yazılımıyla hazırlanan senaryoya göre, büyüklüğü 8'in üzerinde olabilecek bir depremin Türkiye'nin neredeyse tamamında hissedilmesi mümkün görülüyor. Araştırmada özellikle zayıf zemin özelliklerine sahip bölgelerin olası sarsıntı etkileri bakımından öne çıktığı belirtildi.
Haber Giriş Tarihi: 20.11.2026 18:08
Haber Güncellenme Tarihi: 20.11.2026 18:11
Kaynak:
İHA
Kutoğlu, Helen Yayı'nın deniz içerisinde bulunan büyük bir dalma batma zonu olduğunu ifade etti. Japonya açıklarındaki benzer tektonik sistemlere işaret eden Kutoğlu, bu tür yapıların büyük depremler ve tsunamiler üretme potansiyeline sahip olduğunu söyledi. Çalışmanın, fay sisteminin bütünüyle kırıldığı varsayımına dayandığını belirtti.
Deprem Türkiye'nin büyük bölümünde hissedilebilir
Prof. Dr. Kutoğlu, Helen Yayı'nın tamamen kırılması halinde büyüklüğü 8'i aşan bir deprem meydana gelebileceğini belirtti. Hazırladıkları modelde sarsıntının yalnızca Ege Bölgesi ile sınırlı kalmadığını, Türkiye coğrafyasının hemen hemen tamamına ulaşabildiğini aktardı.
Kutoğlu, "Bu fay, bütünüyle kırıldığı takdirde sekizden daha büyük bir deprem üretme potansiyeli var. Haritada gördüğünüz üzere bu olay meydana geldiği takdirde ülkemizin hemen hemen tamamında bu depremin az veya çok hissedilmesi söz konusu olacak" ifadelerini kullandı.
Modelde sarsıntının geniş bir alanda hissedilebilmesi, bütün bölgelerde aynı şiddette gerçekleşeceği anlamına gelmiyor. Çalışmada farklı zemin özelliklerine sahip alanların deprem hareketine verebileceği tepkiler de değerlendirildi.
Ege'den Konya Havzası'na uzanan alanlar öne çıktı
Araştırma kapsamında hazırlanan haritada, yüksek sarsıntı etkisinin beklendiği bölgeler kırmızı renkle gösterildi. Kutoğlu, söz konusu alanların ağırlıklı olarak Ege Bölgesi'nde bulunduğunu, Marmara ve İç Anadolu'ya kadar uzandığını belirtti.
Konya Havzası'nın da modelde öne çıkan bölgeler arasında bulunduğunu ifade eden Kutoğlu, bu alanların ortak özelliğinin ovalar ve çöküntü sahalarından oluşan zayıf zemin yapıları olduğunu söyledi. Zemin özelliklerinin deprem dalgalarının etkisini değiştirebildiğine dikkat çekti.
Araştırmada ortaya konulan dağılım, yerleşim alanlarının zemin özelliklerinin deprem riskinin değerlendirilmesinde önemli bir değişken olduğunu gösteren model sonuçları arasında yer aldı.
Sarsıntı kuvveti için yer çekiminin beşte biri hesaplandı
Kutoğlu, incelenen deprem senaryosunda oluşabilecek en yüksek yer ivmesinin yer çekimi ivmesinin yaklaşık beşte biri düzeyinde olduğunu açıkladı. Bu değerin yaklaşık 0,2 g seviyesine karşılık geldiği belirtilirken, söz konusu sarsıntının çok zayıf ve kötü durumdaki yapılarda hasara neden olabileceğini ifade etti.
Ağır hasar oluşumuna ilişkin değerlendirmesinde ise yer çekimi ivmesinin yarısı düzeyindeki kuvvete işaret etti. Bununla birlikte yapıların deprem performansı yalnızca yer ivmesine bağlı bulunmuyor; bina dayanımı, taşıyıcı sistem özellikleri ve sarsıntının süresi de hasar üzerinde etkili oluyor.
Ege kıyıları için 1 ila 2 metrelik tsunami senaryosu
Helen Yayı'nın tamamen kırılması halinde meydana gelebilecek tsunami olasılığı da araştırmada ele alındı. Kutoğlu, aktardığı tsunami hesaplamalarına göre Ege kıyılarında 1 ila 2 metre arasında tsunami yüksekliği görülebileceğini söyledi.
Kıyı eğiminin çok düşük olduğu alanlarda deniz suyunun yaklaşık 25 ila 30 metre iç kesimlere ilerleyebileceğini ifade etti. Kutoğlu, değerlendirdiği senaryodaki tsunami yüksekliğinin büyük can kayıplarına neden olacak düzeyde olmadığını belirtti.
Ancak tsunami etkileri kıyı topoğrafyası, deniz tabanı yapısı ve yerel koşullara göre değişebiliyor. Aktarılan rakamlar, belirli bir deprem senaryosuna ilişkin hesaplamaları ifade ediyor; bütün Ege kıyıları için kesin bir su baskını sınırı oluşturmuyor.
Kentsel dönüşümde zemin özelliklerine dikkat çekildi
Prof. Dr. Kutoğlu, Türkiye'deki kara faylarının Helen Yayı senaryosundan daha ağır hasar oluşturabilecek depremler üretebileceğini belirtti. Kentsel dönüşüm çalışmalarında öncelikli alanların belirlenmesi sırasında zemin koşullarının dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Kutoğlu, hazırladıkları haritada kırmızı renkle gösterilen bölgelerin dönüşüm planlamasında öncelikli olarak değerlendirilmesini önerdi. Bu alanlarda zemin yapısının deprem hareketinin etkisini artırabileceğini söyledi.
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Helen Yayı deprem senaryosunda Türkiye için yeni bulgular
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Ege Denizi'ndeki Helen Yayı'nın tamamen kırılması durumunda Türkiye'de oluşabilecek sarsıntı ve hasar etkilerini değerlendirdi. Geliştirdikleri otomatik hasar belirleme yazılımıyla hazırlanan senaryoya göre, büyüklüğü 8'in üzerinde olabilecek bir depremin Türkiye'nin neredeyse tamamında hissedilmesi mümkün görülüyor. Araştırmada özellikle zayıf zemin özelliklerine sahip bölgelerin olası sarsıntı etkileri bakımından öne çıktığı belirtildi.
Kutoğlu, Helen Yayı'nın deniz içerisinde bulunan büyük bir dalma batma zonu olduğunu ifade etti. Japonya açıklarındaki benzer tektonik sistemlere işaret eden Kutoğlu, bu tür yapıların büyük depremler ve tsunamiler üretme potansiyeline sahip olduğunu söyledi. Çalışmanın, fay sisteminin bütünüyle kırıldığı varsayımına dayandığını belirtti.
Deprem Türkiye'nin büyük bölümünde hissedilebilir
Prof. Dr. Kutoğlu, Helen Yayı'nın tamamen kırılması halinde büyüklüğü 8'i aşan bir deprem meydana gelebileceğini belirtti. Hazırladıkları modelde sarsıntının yalnızca Ege Bölgesi ile sınırlı kalmadığını, Türkiye coğrafyasının hemen hemen tamamına ulaşabildiğini aktardı.
Kutoğlu, "Bu fay, bütünüyle kırıldığı takdirde sekizden daha büyük bir deprem üretme potansiyeli var. Haritada gördüğünüz üzere bu olay meydana geldiği takdirde ülkemizin hemen hemen tamamında bu depremin az veya çok hissedilmesi söz konusu olacak" ifadelerini kullandı.
Modelde sarsıntının geniş bir alanda hissedilebilmesi, bütün bölgelerde aynı şiddette gerçekleşeceği anlamına gelmiyor. Çalışmada farklı zemin özelliklerine sahip alanların deprem hareketine verebileceği tepkiler de değerlendirildi.
Ege'den Konya Havzası'na uzanan alanlar öne çıktı
Araştırma kapsamında hazırlanan haritada, yüksek sarsıntı etkisinin beklendiği bölgeler kırmızı renkle gösterildi. Kutoğlu, söz konusu alanların ağırlıklı olarak Ege Bölgesi'nde bulunduğunu, Marmara ve İç Anadolu'ya kadar uzandığını belirtti.
Konya Havzası'nın da modelde öne çıkan bölgeler arasında bulunduğunu ifade eden Kutoğlu, bu alanların ortak özelliğinin ovalar ve çöküntü sahalarından oluşan zayıf zemin yapıları olduğunu söyledi. Zemin özelliklerinin deprem dalgalarının etkisini değiştirebildiğine dikkat çekti.
Araştırmada ortaya konulan dağılım, yerleşim alanlarının zemin özelliklerinin deprem riskinin değerlendirilmesinde önemli bir değişken olduğunu gösteren model sonuçları arasında yer aldı.
Sarsıntı kuvveti için yer çekiminin beşte biri hesaplandı
Kutoğlu, incelenen deprem senaryosunda oluşabilecek en yüksek yer ivmesinin yer çekimi ivmesinin yaklaşık beşte biri düzeyinde olduğunu açıkladı. Bu değerin yaklaşık 0,2 g seviyesine karşılık geldiği belirtilirken, söz konusu sarsıntının çok zayıf ve kötü durumdaki yapılarda hasara neden olabileceğini ifade etti.
Ağır hasar oluşumuna ilişkin değerlendirmesinde ise yer çekimi ivmesinin yarısı düzeyindeki kuvvete işaret etti. Bununla birlikte yapıların deprem performansı yalnızca yer ivmesine bağlı bulunmuyor; bina dayanımı, taşıyıcı sistem özellikleri ve sarsıntının süresi de hasar üzerinde etkili oluyor.
Ege kıyıları için 1 ila 2 metrelik tsunami senaryosu
Helen Yayı'nın tamamen kırılması halinde meydana gelebilecek tsunami olasılığı da araştırmada ele alındı. Kutoğlu, aktardığı tsunami hesaplamalarına göre Ege kıyılarında 1 ila 2 metre arasında tsunami yüksekliği görülebileceğini söyledi.
Kıyı eğiminin çok düşük olduğu alanlarda deniz suyunun yaklaşık 25 ila 30 metre iç kesimlere ilerleyebileceğini ifade etti. Kutoğlu, değerlendirdiği senaryodaki tsunami yüksekliğinin büyük can kayıplarına neden olacak düzeyde olmadığını belirtti.
Ancak tsunami etkileri kıyı topoğrafyası, deniz tabanı yapısı ve yerel koşullara göre değişebiliyor. Aktarılan rakamlar, belirli bir deprem senaryosuna ilişkin hesaplamaları ifade ediyor; bütün Ege kıyıları için kesin bir su baskını sınırı oluşturmuyor.
Kentsel dönüşümde zemin özelliklerine dikkat çekildi
Prof. Dr. Kutoğlu, Türkiye'deki kara faylarının Helen Yayı senaryosundan daha ağır hasar oluşturabilecek depremler üretebileceğini belirtti. Kentsel dönüşüm çalışmalarında öncelikli alanların belirlenmesi sırasında zemin koşullarının dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Kutoğlu, hazırladıkları haritada kırmızı renkle gösterilen bölgelerin dönüşüm planlamasında öncelikli olarak değerlendirilmesini önerdi. Bu alanlarda zemin yapısının deprem hareketinin etkisini artırabileceğini söyledi.
Kaynak: İHA
Çok Okunanlar