Kış depresyonu hangi belirtilerle ortaya çıkıyor?

Fırat Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gürkan Gürok, kış aylarında artış gösteren mevsimsel depresyonun genellikle sonbaharın sonlarında başladığını ve ilkbaharla birlikte hafiflediğini söyledi. Gürok, bu tablonun tanısının konulabilmesi için belirtilerin en az iki yıldır benzer dönemlerde tekrarlamasının önemli bir ölçüt olduğunu belirtti.

Günlerin kısalması ve güneş ışığına maruziyetin azalmasıyla bazı bireylerde sabahları uyanmakta zorlanma, aşırı uyku isteği, enerji kaybı ve hayattan keyif alamama gibi belirtilerin ortaya çıktığını ifade eden Gürok, bu durumun basit bir moral bozukluğu olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.

Toplumda görülme sıklığı sanılandan yüksek

Mevsimsel depresyonun yaygınlığına dikkat çeken Prof. Dr. Gürok, nüfusun yaklaşık yüzde 5’inin kış depresyonundan etkilendiğini, daha hafif seyreden ve “kış hüznü” olarak tanımlanan tablonun ise toplumun yüzde 10–20’sinde görülebildiğini aktardı. Bu durumun ciddi bir duygu durum bozukluğu olduğunun altını çizdi.

Biyolojik nedenler ve D vitamini ilişkisi

Kış depresyonunun yalnızca psikolojik değil, biyolojik temellere de dayandığını belirten Gürok, güneş ışığının azalmasıyla serotonin düzeylerinin düştüğünü, melatonin hormonunun ise gün içinde artış gösterdiğini söyledi. Bu dengenin bozulmasının gün boyu yorgunluk, aşırı uyku hali ve motivasyon kaybına yol açtığını kaydetti.

D vitamini eksikliğinin de önemli bir risk faktörü olduğunu vurgulayan Gürok, kış aylarında güneşten yeterince faydalanılamaması nedeniyle D vitamini üretiminin azaldığını ve bunun serotonin aktivitesini olumsuz etkilediğini ifade etti.

Kimler daha fazla risk altında

Mevsimsel depresyonun herkesi eşit şekilde etkilemediğini belirten Prof. Dr. Gürok, ekvatora uzak bölgelerde yaşayanlar, kadınlar, 18–30 yaş arası genç erişkinler, ailesinde depresyon öyküsü bulunanlar ile daha önce depresyon ya da bipolar bozukluk tanısı almış bireylerin daha yüksek risk grubunda yer aldığını söyledi.

En sık görülen belirtiler arasında kalıcı mutsuzluk ve umutsuzluk hissi, enerji kaybı, aşırı uyuma isteği, iştah artışı ve kilo alma, ilgi kaybı, konsantrasyon güçlüğü, sosyal geri çekilme ile hareket ve konuşmada yavaşlamanın bulunduğunu aktardı.

Tedavide ışık terapisi öne çıkıyor

Doğru tanı ve uygun tedaviyle mevsimsel depresyonda başarılı sonuçlar elde edilebildiğini ifade eden Gürok, ışık terapisinin tedavide altın standart olarak kabul edildiğini söyledi. Bilişsel davranışçı terapi, gerekli durumlarda antidepresan tedavi ve D vitamini takviyesinin de etkili yöntemler arasında yer aldığını belirtti.

Işık terapisinin genellikle sabah saatlerinde uygulandığını ve birçok hastada birkaç hafta içinde belirgin iyileşme sağladığını dile getiren Gürok, şikâyetlerin iki haftadan uzun sürmesi, günlük yaşamı ciddi şekilde etkilemesi ya da kendine zarar verme düşüncelerinin ortaya çıkması durumunda bir psikiyatri hekimine başvurulması gerektiğini vurguladı.