Hürmüz Boğazı kapandı, petrol arzı nasıl etkilenecek?

ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026 sabahı İran’a yönelik koordineli hava saldırıları sonrası İran Devrim Muhafızları Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerini durdurduğunu açıkladı. MarineTraffic verilerine göre tanker trafiği yüzde 70 azaldı. Küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazdaki kesintinin süresi ve kapsamı enerji piyasalarının yönü açısından belirleyici olacak.

İsrail Hava Kuvvetleri, Tahran başta olmak üzere İsfahan, Kum, Kerec, Tebriz, Buşehr, Kirmanşah ve İlam’daki askeri ve nükleer bağlantılı hedeflerin vurulduğunu duyurdu. ABD yönetimi “büyük çaplı operasyonlara” katılım sağlandığını bildirdi. İran Kızılayı en az 200 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. İran devlet medyası Ayetullah Ali Hamaney’in saldırılarda öldüğünü doğruladı ve ülkede 40 günlük ulusal yas ilan edildiğini duyurdu.

İran, misilleme kapsamında İsrail’e ve Bahreyn, Kuveyt, Ürdün, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’daki ABD üslerine balistik füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenlediğini açıkladı. Bölgedeki askeri hareketlilik sürüyor.

Hürmüz Boğazı neden kritik?

ABD Enerji Bilgi Dairesi verilerine göre Hürmüz Boğazı küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık gelen günlük 20 milyon varillik akışa ev sahipliği yapıyor. Bloomberg verileri 2025 yılında boğazdan günlük 16,7 milyon varil ham petrol ve kondensat taşındığını gösterdi.

Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve İran ihracatının büyük bölümü bu rota üzerinden gerçekleşiyor. Sevkiyatların önemli kısmı Asya pazarına yöneliyor. Küresel LNG arzının yaklaşık beşte biri de Katar merkezli sevkiyatlar dahil olmak üzere bu su yolundan geçiyor. Alternatif deniz rotasının bulunmaması enerji güvenliği açısından kırılganlığı artırıyor.

Petrol fiyatlarında senaryo ne?

Kpler Kıdemli Petrol Analisti Muyu Xu, boğazın bir günlüğüne kapanmasının dahi petrol fiyatlarını varil başına 120–150 dolar aralığına taşıyabileceğini hesapladı. 2026 yılı başından 28 Şubat’a kadar Brent petrolün ortalama fiyatı 67 dolar seviyesinde bulunuyordu.

Boğazın uzun süreli kapalı kalması halinde fiziki arz sıkışıklığı, sigorta maliyetlerinde artış ve navlun fiyatlarında yükseliş gündeme gelebilir. Bu gelişmeler enerji ithalatçısı ülkelerde enflasyon baskısını artırabilecek bir unsur olarak izleniyor.

Alternatif hatlar yeterli mi?

Suudi Arabistan, Kızıldeniz’e uzanan Doğu-Batı Boru Hattı ile günlük 5 milyon varile kadar sevkiyatı Hürmüz dışına yönlendirebiliyor. Birleşik Arap Emirlikleri ise Habşan-Fuceyre hattı üzerinden günlük 1,5 milyon varil kapasiteye sahip.

Irak’ın Türkiye üzerinden Akdeniz’e uzanan hattı yalnızca kuzey sahalarından üretimi taşıyabiliyor. Irak ihracatının büyük bölümü Basra çıkışlı olarak Hürmüz’den geçiyor. Kuveyt, Katar ve Bahreyn’in alternatif deniz rotası bulunmuyor. İran da petrol ihracatının önemli kısmını bu boğaz üzerinden gerçekleştiriyor.

Geçmiş krizler ve mevcut tablo

1980–1988 İran-Irak Savaşı döneminde tanker saldırıları yaşansa da boğaz tamamen kapanmadı. 2012’de İran yaptırımlara karşılık kapatma tehdidinde bulundu. 2019 ve 2024 yıllarında bölgedeki ticari gemilere yönelik saldırılar uluslararası gerilimi artırdı.