Bilim insanlarından Van hattına kritik uyarı

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, uydu radar verileriyle yaptıkları analizlerde Van’ın doğusunda 250 kilometrelik bir hat boyunca yüksek sismik gerginlik tespit ettiklerini açıkladı. Leeds Üniversitesi ile yürütülen çalışmada radar interferometri yöntemi kullanılarak Türkiye genelindeki yer kabuğu hareketleri anlık olarak izlenirken, bölgedeki stres birikiminin yıllık bazda en yüksek seviyede olduğu bildirildi. Elde edilen veriler, söz konusu hattın gelecekteki sismik potansiyeline ilişkin dikkatleri doğuya çevirdi.

Uydu radar tekniğiyle gerginlik haritaları oluşturuluyor

Prof. Dr. Kutoğlu, Türkiye’de 500’den fazla aktif fay bulunduğunu, ayrıca henüz haritalanmamış kırıkların da yer aldığını belirtti. Radar interferometri yöntemi sayesinde yer kabuğundaki milimetrik hareketlerin dahi ölçülebildiğini ifade eden Kutoğlu, bu verilerle sismik gerginlik haritaları oluşturduklarını kaydetti.

Hazırlanan haritalarda Van’ın hemen doğusunda yer alan hattın homojen biçimde yüksek gerilim gösterdiğini aktaran Kutoğlu, stres birikiminin her yıl artarak devam ettiğini bildirdi.

250 kilometrelik alanda büyük deprem kaydı bulunmuyor

İncelenen bölgede Çaldıran Fayı başta olmak üzere çok sayıda fay hattı bulunduğunu belirten Kutoğlu, Çaldıran Fayı’nın 1647 ve 1976 yıllarında kırıldığını ve geçmişte 7,3 büyüklüğünde depremler ürettiğini hatırlattı. Van çevresinde ise 1881 ve 2011 yıllarında yıkıcı depremler meydana geldiğini ifade etti.

Buna karşın haritalarda kırmızı renkle gösterilen ve yaklaşık 250 kilometre uzunluğa sahip alanda büyük ölçekli bir deprem kaydının bulunmadığını belirten Kutoğlu, söz konusu bölümde homojen bir stres dağılımı görüldüğünü dile getirdi.

Tüm sistem birlikte çalışabilir

Haritadaki homojen kırmızı alanın fay segmentlerinin birbiriyle bağlantılı çalıştığını gösterdiğini aktaran Kutoğlu, 6 Şubat 2023’te Hatay’da meydana gelen depremlerde olduğu gibi uzun bir hattın aynı anda kırılmasının ihtimal dahilinde olduğunu ifade etti. Bölgedeki gerilimin eşit dağıldığını ve sistemin geniş bir alan boyunca enerji biriktirmeye devam ettiğini söyledi.

2011 depremi tüm sistemi kapsamadı

2011 yılında Van’da meydana gelen depremin sınırlı bir alanı etkilediğini belirten Kutoğlu, daha geniş bir fay sisteminin bölgede aktif olduğunu ve enerji birikiminin sürdüğünü kaydetti. Çalışmaların Türkiye genelindeki stres dağılımını ortaya koyduğunu ifade eden Kutoğlu, doğu kesimlerdeki birikimin dikkatle izlenmesi gerektiğini bildirdi.