Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalandığı belirtilen Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifinin Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) sunulduğu bildirildi. Üç ülke arasında ortak savunma, askerî iş birliği, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayii alanlarını kapsayan 16 maddelik anlaşma, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını öngörüyor. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, anlaşmanın üç ülke arasındaki stratejik ortaklığın kurumsallaşması açısından önemli olduğunu belirtti.
Paylaşılan bilgilere göre ağustos ayında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan anlaşmanın onay süreci için TBMM'ye kanun teklifi sunuldu.
Anlaşma metninde Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan "Çekirdek Taraflar" olarak tanımlanıyor.
Metnin yürürlüğe girebilmesi için taraf ülkelerin kendi iç hukuklarında öngörülen onay süreçlerini tamamlamaları gerekiyor.
Bir ülkeye saldırı tüm taraflara yapılmış sayılacak
Anlaşmanın ikinci maddesinde, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yöneltilmiş kabul edileceği düzenleniyor.
Bu kapsamda saldırıya uğrayan ülkeye askerî imkânlar dahil mevcut kapasite çerçevesinde yardım sağlanması öngörülüyor. Yardımın kapsamı ve niteliği, ihtiyaçların değerlendirilmesi ve Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı çerçevesinde belirlenecek.
Anlaşmanın birinci maddesinde ise taraflardan herhangi birinin egemenliği, toprak bütünlüğü veya uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi durumunda iş birliği yapılması hükmü bulunuyor.
Savunma sanayiinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımı
Anlaşmanın yedinci maddesi, üç ülke arasında savunma sanayii iş birliğinin geliştirilmesini düzenliyor. Bu kapsamda ortak üretim, teknoloji geliştirme, araştırma ve geliştirme projeleri ile savunma inovasyonunun desteklenmesi öngörülüyor.
Savunma sanayii kuruluşları arasında uzmanlık paylaşımı yapılması, askerî sanayinin desteklenmesi ve insan kaynağının geliştirilmesi de anlaşmada yer alan başlıklar arasında bulunuyor.
Altıncı madde kapsamında ise taraf ülkelerin silahlı kuvvetleri arasında ortak eğitim programları, askerî tatbikatlar ve personel değişimi gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Üç ülke arasında istihbarat ve lojistik iş birliği
Anlaşmanın dokuzuncu maddesinde, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında güvenli iletişim kanalları üzerinden istihbarat paylaşımı yapılması düzenleniyor.
Bilgi güvenliği, kişisel verilerin korunması ve gizlilik ilkelerine uyulması şartıyla istihbarat alanındaki koordinasyonun geliştirilmesi öngörülüyor.
Onuncu madde ise barış, savaş ve olağanüstü durumlarda lojistik destek sağlanmasını kapsıyor. Bu çerçevede silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askerî teçhizatın karşılıklı destek kapsamında değerlendirilmesi düzenleniyor.
Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak
Anlaşmanın sekizinci maddesine göre taraf ülkelerin dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulması öngörülüyor.
Komitenin yılda iki kez, taraf ülkelerin dönüşümlü ev sahipliğinde toplanması planlanıyor. Gerekli görülmesi durumunda ülke liderlerinin de yılda bir kez bir araya gelebileceği belirtiliyor.
Komiteye hizmet verecek sekretaryanın merkezinin Suudi Arabistan'da bulunması ve ilk genel sekreterin Pakistan vatandaşı olması öngörülüyor.
Anlaşmaya başka ülkelerin katılımına ilişkin usul ve esasların da çekirdek tarafların oydaşmasıyla belirlenmesi düzenleniyor.
Mevcut uluslararası anlaşmalar korunacak
Anlaşmanın 12'nci maddesinde, taraf ülkelerin daha önce imzaladıkları uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan hak ve yükümlülüklerinin korunacağı belirtiliyor.
Bu hüküm, mevcut uluslararası anlaşmaların Mekke Ortak Savunma Anlaşması nedeniyle geçersiz hale gelmeyeceğini düzenliyor.
Anlaşmanın 16'ncı maddesine göre metin, tarafların kendi hukuk sistemlerindeki onay işlemlerinin tamamlanmasının ardından son onay belgesinin ilgili sekretaryaya teslim edildiği tarihte yürürlüğe girecek.
Burhanettin Duran'dan ortak savunma açıklaması
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın TBMM'ye sunulmasını değerlendirdi.
Duran, üç ülke arasındaki ortaklığın savunma kapasitesini geliştirmeyi ve bölgesel güvenliği desteklemeyi amaçladığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Ülkelerimiz arasında geliştirilen bu stratejik ortaklık, kolektif caydırıcılığın güçlendirilmesini, savunma alanındaki ortak kabiliyetlerin artırılmasını ve bölgemizde güvenlik ve istikrarın korunmasını hedeflemektedir."
Duran, anlaşmanın bölge ülkelerinin güvenlik alanında sorumluluk üstlenmesine dayandığını ifade etti.
TBMM'deki onay süreci bekleniyor
Burhanettin Duran, anlaşmanın Meclisteki onay sürecine ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
"TBMM'deki onay sürecinin ülkemiz ve kardeş ülkelerimiz Suudi Arabistan ile Pakistan için hayırlı olmasını temenni ediyor, şimdiden emeği geçen tüm partilere ve milletvekillerine teşekkür ediyorum."
Paylaşılan anlaşma metnine göre Türkiye'deki onay işlemlerinin ardından diğer tarafların da gerekli ulusal süreçleri tamamlaması gerekiyor. Anlaşmanın yürürlüğe giriş tarihi, son onay belgesinin sekretaryaya teslim edilmesine bağlı olacak.