Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, New York'ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu haftasında düzenlenen "100. Yıla Girerken Türkiye-ABD İlişkileri" panelinde iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Duran, diplomatik ilişkilerin 100. yılı olan 2027'nin Türkiye ve ABD açısından stratejik bir dönüm noktası olacağını belirtirken, savunmadan enerjiye ve ileri teknolojiden ticarete uzanan iş birliği alanlarına dikkat çekti.
Duran, Türkiye ile ABD arasındaki diplomatik ilişkilerin 1927'de başladığını hatırlatarak, ilişkilerin kurulduğu dönemde uluslararası sistemin yeniden şekillendiğini belirtti. Yüz yıl sonra benzer şekilde mevcut uluslararası düzenin yeniden yapılanma sürecinden geçtiğini ifade etti.
Uluslararası sistemde gücün birden fazla merkez arasında dağıldığını belirten Duran, bölgesel aktörlerin öneminin arttığını, ekonomik karşılıklı bağımlılıkların devam ettiğini ve jeopolitik rekabetin derinleştiğini söyledi.
Duran, teknolojik gelişmelerin güç siyasetinde yeni başlıklar ortaya çıkardığını belirterek Türkiye ve ABD'nin sistemik, bölgesel ve teknolojik dönüşümleri aynı anda yönetmek durumunda olduğunu kaydetti.
Türkiye-ABD ilişkilerinin tarihsel seyri
Türkiye-ABD ilişkilerinin geçen yüzyıldaki küresel gelişmelerle birlikte şekillendiğini ifade eden Duran, ilişkinin gücünün sürekli ve doğrusal ilerlemeden ziyade değişen koşullara uyum sağlama kapasitesinden kaynaklandığını belirtti.
İki ülke arasındaki stratejik dönüşümün İkinci Dünya Savaşı sonrasında gerçekleştiğini kaydeden Duran, bu dönemde ilişkilerin diplomatik angajmandan stratejik bütünleşmeye doğru ilerlediğini söyledi.
Soğuk Savaş döneminde ortak stratejik tehditlerin yanı sıra Kıbrıs meselesi ve savunma ilişkileri gibi alanlarda anlaşmazlıkların da yaşandığını hatırlatan Duran, ittifakların görüş ayrılıklarını yönetebilecek mekanizmalara sahip olmasının önemine işaret etti.
Erdoğan ve Trump arasındaki diyaloğa dikkat çekti
Duran, Türkiye ile ABD'nin zorlu dönemlerde de diyaloğu sürdürdüğünü belirterek, iki ülke arasındaki kurumsallaşmış diyalog mekanizmalarının ilişkilerin geleceği açısından önem taşıdığını söyledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki doğrudan diyaloğa değinen Duran, liderler arasındaki temasların uzun süredir gündemde bulunan meselelerde ilerleme sağlanması açısından yeni bir alan oluşturduğunu ifade etti.
Duran, Türkiye-ABD ilişkilerinin yeni yüzyılda yalnızca kriz yönetimi üzerinden şekillenmemesi gerektiğini belirtti. Suriye, terörle mücadele ve savunmanın gündemdeki önemini koruyacağını kaydeden Duran, stratejik ortaklığın yeni iş birliği alanlarını da kapsaması gerektiğini söyledi.
Savunmadan yapay zekaya yeni iş birliği alanları
Duran, Ankara ile Washington arasındaki ilişkilerde savunma sanayisi, enerji, ticaret, yatırım, ileri teknoloji, yapay zeka, akademi, bilim, tedarik zincirleri ve kritik mineralleri yeni dönemin önemli başlıkları arasında sıraladı.
Modern ittifakların bağımlılık üzerine kurulamayacağını belirten Duran, Türkiye'nin savunma sanayisi, askeri kapasitesi, diplomatik erişimi, enerji ve ulaştırma bağlantıları ile kriz yönetme kapasitesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Duran ayrıca NATO kapsamında müttefiklerin daha fazla sorumluluk üstlenmesi ve savunma sanayisi alanındaki iş birliğinin geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
2027'de kültürel ve diplomatik etkinlikler düzenlenecek
Türkiye-ABD ilişkilerinin yalnızca hükümetler arasındaki temaslardan oluşmadığını belirten Duran, ABD'de yaşayan Türk toplumunun iki ülke arasında uzun yıllardır köprü görevi gördüğünü söyledi. Ahmet Ertegün ve Nobel Ödüllü bilim insanı Aziz Sancar gibi isimlerin Amerikan bilim, kültür ve sanat hayatına katkılarını hatırlattı.
Diplomatik ilişkilerin 100. yılına ilişkin hedefleri de açıklayan Duran, geçmişin hafızasının korunması, toplumlar arasındaki bağların güçlendirilmesi ve ilişkileri gelecek yüzyıla taşıyacak nesillerin hazırlanması gerektiğini ifade etti.
İletişim Başkanlığının 2027 boyunca çeşitli kültürel ve diplomatik etkinlikler düzenleyeceğini belirten Duran, programların iki ülke arasındaki dostluk ve iş birliğine odaklanacağını kaydetti. Diplomatik ilişkilerin 100. yılı yaklaşırken, açıklanacak etkinlik takvimi ve Ankara-Washington hattındaki yeni iş birliği başlıkları 2027 gündeminin izlenecek konuları arasında yer alacak.