Türk vatandaşlarının son dönemde en büyük dertlerinden biri vize randevusu almak. Ancak sorun küresel. 70'ten fazla ülkede vize hizmeti veren VFS Global'in kar amacıyla sistemi manipüle ettiği iddia ediliyor.
Vize ve randevu alımı konusunda sorun yaşayan tek millet Türkler değil. Yapılan kapsamlı bir araştırma 70'ten fazla ülkede vize hizmeti veren VFS Global'in sistemi karını artırmak için manipüle ettiğini iddia ediyor. Konu uluslararası gazetecilik konsorsiyumları tarafından yayımlanan yeni bir ortak araştırma ve Avrupa Birliği (AB) üye devletlerinin resmi teftiş raporlarıyla mercek altına alındı. Hazırlanan kapsamlı dosyada, vize başvuru süreçlerinin özel sektöre devredilmesinin ardından ortaya çıkan kâr odaklı stratejiler, randevu sistemlerindeki manipülasyonlar ve veri güvenliği açıkları yapısal bir kriz olarak nitelendiriliyor.
ORANTISIZ KAR ARTIŞI
Lüksemburg merkezli resmi hesap dökümlerine dayandırılan verilere göre, şirketin vize işleme hacmi 2017-2024 yılları arasında yüzde 15 oranında sınırlı bir artış gösterirken, yıllık faaliyet kârı 39 milyon euro'dan 172 milyon euro'ya yükseldi. Başvuru başına elde edilen gelirlerin de aynı dönemde yüzde 83 oranında arttığı kaydedildi. Şirketin finansal performansındaki bu sıçramanın, 2022 yılında çoğunluk hisselerini satın alan küresel yatırım fonu Blackstone'un yönetim stratejileri ve "Katma Değerli Hizmetler" (VAS) olarak adlandırılan ek ürünlerin satış politikalarıyla paralellik gösterdiği ileri sürülüyor.
ÇALIŞANLARA EK HİZMET SATIŞ BASKISI ARTTI
Eski şirket çalışanlarının ifadelerine dayandırılan iddialara göre, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki VFS merkezlerinde çalışan personele yönelik agresif ek hizmet satış kotaları uygulanıyor. Gişe memurlarının, düşük taban maaşlarını tamamlayabilmek adına başvuru sahiplerine "Premium Lounge", kurye ve SMS gibi isteğe bağlı hizmetleri zorunlu gibi sundukları veya toplam ücrete fark ettirmeden dahil ettikleri iddia ediliyor. Çek Cumhuriyeti'nin 2024 yılında AB Komisyonu'na sunduğu raporda da, söz konusu ek hizmetlerin başvuru sahiplerinde "vize onay garantisi sağlandığı" yönünde yanıltıcı bir izlenim yarattığı tespiti yer aldı.
KİŞİSEL VERİLER HERKESE VERİLMİŞ OLABİLİR
AB üye devletlerinin son beş yıla ait 150'den fazla gizli ve resmi denetim raporu, biyometrik verilerin korunmasında da ciddi ihmaller yaşandığını iddia ediyor. Müfettişlerin raporlarında, parmak izi ve kişisel verilerin konsolosluklara şifrelenmemiş veri diskleri (CD) ile taşındığı, sistem arızalarında ise bu verilerin güvensiz e-posta kanallarıyla iletildiği öne sürülüyor. Raporlar, muazzam güvenlik zafiyetleri nedeniyle bu bilgilerin organize suç örgütleri, siber korsanlar veya yabancı istihbarat servisleri tarafından ele geçirilmeye son derece açık hale geldiğini iddia etmekte.
ŞİRKET KÜRESEL FİNANS DEVLERİNİN ELİNDE
VFS Global'in mülkiyet yapısı, dünyanın en büyük kurumsal yatırım zincirlerinden birine uzanıyor. Şirketin en büyük sahibi, yüzde 75 hissesini elinde bulunduran ABD merkezli alternatif varlık yönetim devi Blackstone Group. Geri kalan azınlık hisseleri ise Singapur devlet fonu Temasek Holdings (%18) ile İsviçre merkezli Kuoni ve Hugentobler Vakfı'na ait. Blackstone'un yönetimini kurucusu Stephen A. Schwarzman yürütüyor. Şirketin en büyük hisseleri ve nihai sahipleri dünya finans piyasasını yönlendiren Vanguard Group (yaklaşık %9) ve BlackRock (yaklaşık %6,5) gibi küresel varlık yönetim fonları.
BOTLARLA RANDEVULAR HIZLA KAPATILIYOR
Araştırma dosyası, sıradan vatandaşların aylarca boş randevu bulamamasına yol açan siber manipülasyon ağlarını da ortaya koyuyor. Üçüncü taraf aracı kurumların ve otomatik bot yazılımlarının VFS sistemindeki randevu slotlarını hızla kapatarak karaborsada fahiş fiyatlarla sattığı öne sürülüyor. Yaşanan bu operasyonel zafiyetler ve randevu manipülasyonları gerekçesiyle, Macaristan hükümetinin 2023 yılında VFS Global ile olan hizmet sözleşmesini feshettiği belirtiliyor. Benzer şekilde Belçika Konsolosluk İşleri Genel Müdürlüğü yetkilileri, taşeronlaşmanın maliyetleri artırdığı gerekçesiyle belirli bölgelerde vize işlemlerini yeniden konsolosluk bünyesine alma kararı aldıklarını açıklarken, Slovakya'nın ise kuruma veri güvenliği ihlalleri nedeniyle idari para cezası uyguladığı bildirildi.