İran’da liderlik süreci Anayasa’nın 111. maddesi kapsamında başladı. Geçici konseyin yapısı ve Uzmanlar Meclisi’nin seçeceği yeni lider merak ediliyor.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026 sabahı İran’a düzenlediği hava saldırıları sonucu Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybettiği İran devlet televizyonu tarafından doğrulandı. Saldırıda Hamaney’in yanı sıra ailesinden bazı isimlerin de yaşamını yitirdiği açıklandı. Ülkede 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmi tatil ilan edilirken, liderlik makamının nasıl doldurulacağına ilişkin süreç Anayasa’nın 111. maddesi çerçevesinde başlatıldı. Yeni liderin kim olacağı ve sürecin ne kadar süreceği hem ülke içinde hem uluslararası kamuoyunda yakından izleniyor.
Anayasa’nın 111. maddesi ne öngörüyor
Hamaney’in danışmanı Muhammed Muhbir, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, liderin vefatı, istifası veya görevden alınması halinde Uzmanlar Meclisi’nin en kısa sürede yeni lideri belirlemekle yükümlü olduğunu söyledi. Muhbir, yeni lider seçilinceye kadar üç kişilik geçici bir konseyin liderlik görevlerini üstleneceğini belirtti.
Bu konsey; Cumhurbaşkanı, Yargı Erki Başkanı ve Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi’nin seçeceği Anayasayı Koruyucular Konseyi’nden bir fakih olmak üzere üç isimden oluşuyor. Geçici konsey, anayasal yetkileri sınırlı süreyle kullanacak ve liderlik makamındaki boşluğu dolduracak.
Uzmanlar Meclisi ne zaman toplanacak
Muhbir, devam eden askeri gerilimler ve iç güvenlik koşulları nedeniyle Uzmanlar Meclisi’nin toplanmasının ve yeni liderin belirlenmesinin günler veya haftalar sürebileceğini ifade etti. Uzmanlar Meclisi, İran Anayasası uyarınca dini lideri seçme ve gerektiğinde görevden alma yetkisine sahip bulunuyor.
Meclisin olağanüstü toplanma takvimi ve aday değerlendirme sürecine ilişkin resmi bir açıklama henüz yapılmadı. Sürecin işleyişi, ülke içindeki güvenlik koşulları ve siyasi dengelere bağlı olarak şekillenecek.
Olası isimler ve güç dengeleri
Hamaney’in hayattayken olası halefler için üç ismi işaret ettiği iddia edilirken, resmi adaylık süreci henüz başlamadı.