Hürmüz’de gerilim ABD müdahalesi sonrası tırmandı. İran’ın misilleme adımları ve ABD açıklamaları sonrası bölgede riskler nasıl şekillenecek?
Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi’nde ABD ile İran arasında gerilim, ABD donanmasının İran’a ait Touska adlı kargo gemisine müdahalesinin ardından tırmandı. İran yönetimi, söz konusu adımı ateşkes ihlali olarak değerlendirirken, ABD operasyonun yaptırımlar kapsamında gerçekleştirildiğini açıkladı. Bölgedeki gelişmeler enerji arz güvenliği ve küresel ticaret açısından yakından izleniyor.
İran kaynaklarına göre ABD güçlerinin gemiye müdahalesi sonrası Amerikan unsurları insansız hava araçlarıyla hedef alındı. Saldırılara ilişkin detaylar sınırlı kalırken, tarafların “misilleme” vurgusu dikkat çekti. Yaşanan gelişmelerin deniz taşımacılığı ve petrol sevkiyatına etkisinin önümüzdeki günlerde netleşmesi bekleniyor.
ABD ve İran’dan karşılıklı açıklamalar
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki adımlarını ateşkes ihlali olarak nitelendirirken, yaptırımların uygulanmaya devam edeceğini belirtti. Trump, İran ile müzakerelere açık olduklarını ifade ederek, ABD heyetinin Pakistan’ın başkenti İslamabad’a hareket ettiğini açıkladı.
İran Dışişleri Bakanlığı ise mevcut koşullarda ABD ile ikinci tur müzakere planı bulunmadığını bildirdi. Açıklamada, yaptırımların kaldırılmasına yönelik somut bir teklif alınmadığı ve İran’ın savunma kapasitesinin müzakere konusu olmayacağı vurgulandı.
Müzakere trafiğinde çelişkili sinyaller
Pakistanlı kaynaklar, İran heyetinin ABD ile yapılacak görüşmelere katılabileceğini belirtirken, Tahran’dan gelen açıklamalar bu iddialarla örtüşmedi. İranlı yetkililer, olası görüşmelerin değerlendirme aşamasında olduğunu ve nihai kararın henüz alınmadığını ifade etti.
ABD tarafı ise diplomatik sürecin devam ettiğini ve üst düzey temasların mümkün olabileceğini açıkladı. Görüşmelerin içeriğinin, İran’ın nükleer programı ve bölgedeki güvenlik başlıkları etrafında şekillenmesi bekleniyor.
Bölgede askeri ve ticari hareketlilik
CENTCOM, abluka sürecinin başından bu yana 27 gemiye geri dönmeleri yönünde talimat verildiğini duyurdu. Gemi takip verilerine göre Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiği sınırlı şekilde devam ederken, bazı tankerlerin geçiş yaptığı bildirildi.
İran’da havalimanlarının yeniden açıldığı ve uluslararası uçuşların kademeli olarak başladığı açıklandı. Meşhed-İstanbul hattında ilk uçuşun planlanması dikkat çekti.
Küresel aktörlerden diplomasi çağrısı
Kremlin, bölgedeki gerilimin kırılgan olduğunu belirterek ABD ile İran arasındaki müzakerelerin sürmesi gerektiğini açıkladı. Çin Dışişleri Bakanlığı ise mevcut durumun kritik olduğunu vurgulayarak yapıcı rol üstlenmeye hazır olduklarını bildirdi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, gerilimin azaltılması için diplomatik yolların öncelikli olması gerektiğini ifade etti.