Bayraktar 2040 enerji planını açıkladı:Yatırım büyüyor

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin 2040 enerji vizyonunun merkezinde elektrifikasyonun yer alacağını ve enerji ile maden sektörlerinde yapılacak yatırımların toplamının 300 milyar doların üzerine çıkabileceğini açıkladı. Yeni enerji mimarisinin ekim sonu veya kasım başında kamuoyuyla paylaşılması planlanırken, yatırım programında yenilenebilir enerjiden nükleere, şebeke altyapısından kritik minerallere kadar geniş bir alan yer alacak.

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) tarafından düzenlenen 19. Türkiye Yatırım Konferansı kapsamındaki Enerji Yuvarlak Masa Toplantısı’nda konuşan Bayraktar, küresel ve bölgesel gelişmelerin enerji güvenliği üzerindeki baskıyı artırdığını söyledi.

Bayraktar, Türkiye’nin enerji stratejisinin talep, bağımlılık ve karbonsuzlaşma olmak üzere üç temel başlık üzerine kurulduğunu belirtti. Artan nüfus, şehirleşme, ekonomik büyüme ve sanayilemenin yanı sıra yapay zeka odaklı veri merkezleri, elektrikli mobilite ve soğutma ihtiyacının enerji talebini yükselttiğini ifade etti.

Enerji ithalatına yıllık 70-80 milyar dolar

Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlılığının temel sorunlardan biri olduğunu belirten Bayraktar, ülkenin enerji ithalatı için her yıl yaklaşık 70-80 milyar dolar ödediğini söyledi. Enerji politikalarının temel hedeflerinden birinin bu bağımlılığı azaltmak olduğunu kaydetti.

Türkiye’nin 2053 karbon nötr ekonomi hedefi doğrultusunda enerji dönüşümünü sürdürdüğünü belirten Bayraktar, 2040’a yönelik programın “Türkiye için Yeni Enerji Mimarisi” veya “Vizyon 2040” adıyla hazırlandığını aktardı.

Programın 2026 yılı ekim sonu veya kasım başında, COP31 öncesinde açıklanması planlanıyor.

Elektrifikasyon 2040 vizyonunun merkezinde

Bayraktar, 2040 enerji vizyonunun temelinde elektrifikasyonun bulunduğunu belirterek binalardan sanayiye, ulaşımdan tarım ve imalata kadar ekonominin farklı alanlarında elektrik kullanımının yaygınlaştırılacağını söyledi.

Yeni enerji mimarisinde yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, nükleer enerji, petrol ve doğal gaz ile madenler olmak üzere beş temel politika alanı bulunacak. Dijitalleşme, altyapı ve bölgesel bağlantılar ise yatay politika alanları olarak ele alınacak.

Yenilenebilir enerji kapasitesi artırılacak

Türkiye’nin güneş ve rüzgar enerjisinde önemli bir potansiyele sahip olduğunu belirten Bayraktar, hidroelektrik potansiyelinin büyük ölçüde kullanıldığını, yeni kapasite artışında güneş ve rüzgarın öne çıkacağını ifade etti.

Enerji verimliliğinde ise 2024-2030 Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı kapsamında yaklaşık 20 milyar dolarlık yatırım yapılması ve birincil enerji tüketiminin yüzde 15 azaltılması hedefleniyor.

Nükleer enerji de 2040 planının temel alanlarından biri olacak. Büyük ölçekli nükleer santrallerin yanı sıra küçük modüler reaktörlere (SMR) yönelik yatırım ve işbirliği seçenekleri değerlendirilecek.

Şebekelere en az 80 milyar dolarlık yatırım

Artan elektrik talebinin karşılanması için iletim ve dağıtım altyapısının güçlendirilmesi planlanıyor. Bayraktar, elektrik iletim şebekesi için 2035’e kadar en az 30 milyar dolar, dağıtım şebekesi için ise en az 50 milyar dolarlık yatırıma ihtiyaç bulunduğunu söyledi.

Doğal gaz depolama tesisleri, yeniden gazlaştırma terminalleri, boru hatları ve kompresör istasyonlarının geliştirilmesi de altyapı programının parçaları arasında yer alıyor.

Türkiye’nin komşu ülkelerle doğal gaz, elektrik ve petrol bağlantılarının artırılması planlanırken, bölgesel bağlantıların enerji arz güvenliği ve kaynak çeşitlendirmesinde kullanılması öngörülüyor.

Toplam yatırım 300 milyar doları aşabilir

Bayraktar, enerji piyasalarında öngörülebilirliğin sermaye çekilmesi açısından önem taşıdığını belirterek 2040’a kadar enerji ve maden sektörlerinde yapılacak yatırımların toplamının 300 milyar doların üzerine çıkabileceğini söyledi.

Türkiye ile ABD arasındaki enerji işbirliğinin nükleer enerji, LNG ve doğal gaz, kritik mineraller ve enerji altyapısı olmak üzere dört ana alanda yoğunlaşabileceğini ifade etti.

Kamu enerji şirketlerinde yeniden yapılanma

Türkiye Petrolleri, Eti Maden, BOTAŞ, Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik İletim AŞ’nin (TEİAŞ) yeniden yapılandırılması ve reformuna yönelik çalışmalar da yürütülüyor.

Bayraktar, Türkiye Petrolleri’nin yaklaşık 300 bin varil petrol ve doğal gaz üretimine eşdeğer mevcut üretiminin Sakarya Gaz Sahası’nın katkısıyla 2028’de 550 bin varile ulaşmasının beklendiğini söyledi.

Türkiye Petrolleri’nin 2035’te günlük 1 milyon varil üretim kapasitesine ulaşması hedeflenirken, 2040 için Türkiye’nin petrol ve doğal gaz talebinin tamamen karşılanabilmesi hedefi bulunuyor.

EÜAŞ’ın yeniden yapılandırılmasıyla mevcut yenilenebilir enerji kapasitesinin daha etkin değerlendirilmesi ve şirketin Avrupa’nın büyük yenilenebilir enerji şirketlerinden biri haline getirilmesi amaçlanıyor.

Elektrikli araçlar enerji talebini değiştirecek

Bayraktar, 2040’a kadar Türkiye’de yaklaşık 16-17 milyon yeni aracın trafiğe çıkmasının beklendiğini, bunların yaklaşık 13 milyonunun elektrikli, 3-4 milyonunun ise hibrit araç olmasının öngörüldüğünü belirtti.

Elektrikli araç sayısındaki artışın petrol ürünlerine yönelik talebi azaltırken elektrik ihtiyacını artıracağını ifade eden Bayraktar, bu nedenle doğal gaz çevrim santralleri, yenilenebilir enerji, büyük ölçekli nükleer santraller ve SMR kapasitesine ihtiyaç duyulacağını söyledi.

SMR’lere ilişkin yasal düzenlemenin gelecek aylarda TBMM’ye sunulması planlanıyor. Bayraktar, 2027’de küçük modüler reaktörlere yönelik daha güçlü bir hukuki altyapının oluşturulmasının hedeflendiğini ve yatırımları desteklemek amacıyla teşvikler ile çeşitli muafiyetlerin değerlendirildiğini bildirdi.